Het verhaal achter de Twentsche Goa-stok

Tijdens een wandeling door het Twentse landschap kom je ze soms tegen. Karakteristieke wandelstokken met sierlijke kronkels, diepe spiralen en een vorm die onmogelijk door mensenhanden lijkt te zijn gemaakt. Alsof de natuur zelf de beeldhouwer is geweest.

Nieuwsgierig als ik ben vroeg ik me af: waar komen deze bijzondere wandelstokken eigenlijk vandaan?

Die vraag bracht me naar de Hengelose ambachtsman Jan Wilmink. Al jarenlang houdt hij zich bezig met het maken én bewaren van een bijzonder stukje Twents erfgoed: de Twentsche Goa-stok. Voor Jan is het veel meer dan een wandelstok. Iedere stok vertelt een verhaal over het Twentse landschap, oude gebruiken en een ambacht dat bijna verloren dreigde te gaan.

De natuur als vakman

Het bijzondere is dat de Goa-stok niet in een werkplaats ontstaat.

De eerste kunstenaar is namelijk de natuur zelf.

In Twentse houtwallen, langs bosranden en op oude erven groeien jonge bomen van onder andere lijsterbes, es, els, berk en wilg. Wanneer een kamperfoelie zich om een jonge stam slingert, begint een langzaam proces dat jaren duurt. Terwijl boom en klimplant samen verder groeien, ontstaat een natuurlijke spiraal die steeds duidelijker zichtbaar wordt.

Geen mens kan voorspellen hoe een stok eruit zal komen te zien.

Iedere kronkel is uniek.

Geduld als belangrijkste gereedschap

Pas wanneer de stok jarenlang heeft kunnen groeien en voldoende sterk is geworden, wordt hij voorzichtig geoogst. Daarna begint een proces dat minstens zoveel geduld vraagt als de natuur zelf.

De bast wordt verwijderd, het hout krijgt ruim de tijd om rustig te drogen en vervolgens wordt iedere stok volledig met de hand geschuurd en afgewerkt. Pas dan verschijnt de warme kleur van het hout en worden de natuurlijke lijnen zichtbaar die jarenlang verborgen zaten onder de schors.

Wanneer je zo'n Goa-stok vasthoudt, houd je eigenlijk tientallen jaren natuurontwikkeling in je hand.

Meer dan een wandelstok

Vroeger zag je de Goa-stok overal in Twente.

Boeren namen hem mee wanneer ze het land op gingen. Marskramers liepen ermee van dorp naar dorp. Bij een bruiloft werd de stok feestelijk versierd om familie en noabers uit te nodigen. Bij een geboorte ging hij mee op kraamvisite en tijdens een periode van rouw droeg hij juist een zwart lint.

De Goa-stok liep als het ware met de Twentenaar mee door alle belangrijke momenten van het leven.

Met en zonder Bol. 

Het is belangrijk om te weten dat de oorspronkelijke Goa-stok geen bol knop had, dit is een toevoeging wat is ontstaan door de jaren heen naarmate de behoefte ernaar groeide onder de mensen. Mijn vrouw en ik hebben voor ons beide twee verschillende gekocht, een met en bol en een rauwe puur natuur zonder bol. Hoe bijzonder is het dat toen wij nog kleine kinderen waren, was de natuur onze wandelstokken al aan het klaarmaken zodat onze beste Jan ze zo mooi kon vervaardigen voor ons en onze levenspad die we hier zo mooi bewandelen!  

Interesse in een authentieke Twentsche Goa-stok?

Ben je na het lezen van dit verhaal nieuwsgierig geworden naar de Twentsche Goa-stok? Of wil je zelf een unieke, handgemaakte wandelstok bezitten die gevormd is door de Twentse natuur en met vakmanschap is afgewerkt?

Neem dan gerust contact op met ambachtsman Jan Wilmink. Hij vertelt je graag meer over de geschiedenis van de Goa-stok, het traditionele maakproces en de verschillende wandelstokken die beschikbaar zijn.

Wie weet wandel jij binnenkort ook met een unieke Goa-stok door het prachtige Twentse landschap – een wandelstok die niet alleen steun biedt, maar ook een bijzonder verhaal met zich meedraagt. 💚🌿🚶🏻